งานเทศการ นมัสการหลวงพ่อโสธร

ช่วงเวลางานเทศกาลนมัสการหลวงพ่อโสธร จัดขึ้นปีละ ๓ ครั้ง โดยกำหนดวันทางจันทรคติตามลำดับ คือ

1.งานเทศกาลกลางเดือน ๕ ตั้งแต่วันขึ้น ๑๔ ค่ำจนถึงวันแรก ๑ ค่ำ เดือน ๕ รวม ๓ วัน

2.งานเทศกาลกลางเดือน ๑๒ ระหว่างวันขึ้น ๑๒-๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒ รวม ๕ วัน

3.งานเทศกาลตรุษจีน ระหว่างวันขึ้น ๑-๕ ค่ำ เดือน ๓ รวม ๓ วัน

ความสำคัญ: หลวงพ่อโสธรเป็นพระพุทธรูปที่ความเชื่อกันว่าศักดิ์สิทธิ์ จึงมีผู้คนมากมายทั้งชาวไทย และชาวต่างชาติมากราบไหว้อย่างล้นหลามทุกวัน โดยเฉพาะในเทศกาลสำคัญ จะมีผู้คนหลั่งมาสักการะมากกว่าวันปกติทั่วไป

พิธีกรรมในวันเพ็ญเดือนห้าจัดขึ้นรวม 3 วัน 3 คืนตั้งแต่วันขึ้น 14 ค่ำจนถึงวันแรม 1 ค่ำเดือน 5 และจะมีการเชิญท่านไปประดิษฐานที่วัดโสธรวรวิหาร งานประเพณีวันสารทเดือนสิบสองนี้จัดขึ้นเป็นเวลากว่าร้อยปีแล้ว นับตั้งแต่เริ่มในปี พ.ศ. 2477 ด้วยสาเหตุของความอดอยากในปีนั้น ด้วยความที่ฝนแล้งไม่ได้ผลผลิตตามที่ต้องการ และมีโรคอหิวาตกโรค และไข้ทรพิษทั่วไปส่งผลให้มีผู้คนและสัตว์เลี้ยงเสียชีวิตจำนวนมาก ในช่วงเวลาที่สิ้นหวังชาวบ้านต่างพากันไปขอพรหลวงพ่อเพื่อช่วยขจัดภัยเหล่านี้ ด้วยการปิดทองบางส่วนขององค์พระด้วย และอื่น ๆ อีกด้วยกล่าวกันว่าความศักดิ์สิทธิ์ของหลวงพ่อเป็นปาฏิหาริย์ที่ทำให้ฝนตกลงมา ทำให้แผ่นดินชุ่มฉ่ำโรคภัยไข้เจ็บทั้งปวงหายเป็นปลิดทิ้ง ชาวบ้านจึงร่วมกันจัดงานสมโภชหลวงพ่อใหญ่เพื่อแจ้งข้อกล่าวหา แต่เดิมเทศกาลในเดือนนี้มี 3 วันคือวันแรม 14-15 ค่ำเดือนสิบและวันแรม 1 ค่ำเดือนยี่ต่อมาในปี พ.ศ. 2484 ได้จัดต่อเนื่องกันอีก 2 วันคือวันแรม 12-13 ค่ำ เดือน 12 รวมเป็นเวลา 5 วันและยังคงปฏิบัติมาจนถึงวันนี้ วันขึ้น 14 ค่ำจะมีการแห่หลวงพ่อขึ้นบกวันที่ 15 มีการแห่ทางน้ำและวันแรม 1 ค่ำซึ่งเป็นวันสุดท้าย เทศกาลตรุษจีนจัดตามวันจันทรคติของจีนตั้งแต่วันแรกของปีใหม่ (ชิวอิด) ถึงวันที่ 5 (ชิวโหงว) รวม 5 วัน 5 คืนหากเทียบกับเดือนของไทยก็อยู่ที่ประมาณ ยี่สิบเดือนหรือสามเดือน

รูปแบบของงานนมัสการหลวงพ่อโสธรเป็นอุบายอันแยบยลที่ดึงชาวพุทธเข้าวัดเพื่อผ่อนคลายภารกิจในชีวิตประจำวัน เพื่อสักการะพระพุทธเจ้าซึ่งเปรียบได้กับพระพุทธรูปและระลึกถึงพระธรรมคำสั่งสอนให้ละเว้นจากการทำ แต่ความดีโดยมีศาสนาเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ